2016: Frid als leermateriaal

Musikhochschule KarlsruheLena Sandoz is evenals Gustav Frielinghaus lid van het Amaryllis-Quartett.Vandaar dat Frid voor haar ’gefundenes Fressen’ is. Zij heeft diens kwartetten niet alleen op cd gezet (2008), maar sindsdien ook wereldwijd ten gehore gebracht. Als docente kamermuziek is zij tevens verbonden aan de Musikhochschule in Karlsruhe. Wanneer zij daar voor haar studenten onder het motto “Musikerfreundschaften” een concertprogramma moet samenstellen, hoeft zij dan ook geen moment na te denken: ”Natürlich habe ich mir Bartók, Kodály und Frid ausgesucht!”

 

Arthur Frid en Lena Sandoz (rechts) met haar 'kwartet in opleiding'

Arthur Frid en Lena Sandoz (rechts) met haar ‘kwartet in opleiding’

En zo wordt op 28 januari tijdens een openbaar concert in het imposante Hogeschoolgebouw Frids derde strijkkwartet Fantasia Tropica ten gehore gebracht. Uitgevoerd door vier musici van net in de twintig, afkomstig uit België, Finland en Korea. Om ook de jongste generatie bekend te maken met het werk en het leven van deze Hongaarse Nederlander, is Arthur Frid uitgenodigd met hen over zijn vader te komen praten. Tijdens het concert vertelt hij het publiek in een podiuminterview over de relatie van Géza Frid met diens befaamde landgenoten: aanvankelijk als hun leerling, later als vriend en collega.

Gezien het enthousiasme van docente, studenten én publiek zal Frid vaker gaan dienen als lesmateriaal!

Concert programma Musikhochschule Karlsruhe deel 1 (28 januari 2016)Concert programma Musikhochschule Karlsruhe deel 2 (28 januari 2016)




2015: Divertimento

Kerstconcert in Hamburg, 17 december 2015

Frids kamermuziek wordt de afgelopen tien jaar meer en meer ten gehore gebracht, in binnen- en buitenland. Zijn orkestwerken staan helaas slechts sporadisch op het concertprogramma. Vandaar de vermelding in deze rubriek van een “Festliches Weihnachts-Konzert” in Hamburg op 17 december 2015. Daar wordt “Divertimento voor strijkorkest”, opus 11, van Géza Frid uitgevoerd.

Het is Gustav Frielinghaus, violist van het befaamde Amaryllis Quartett, die in de functie van zakelijk leider en concertmeester van Hamburger Camerata deze compositie uit 1932 onder het stof vandaan heeft gehaald. Programma Kerstconcert Hamburg, 17 december 2015Enkele dagen voor de concertuitvoering heeft hij Divertimento met zijn Camerata op cd-kwaliteit laten opnemen. Als eerste compositie, zo is zijn stellige voornemen, van een complete cd met orkestwerken die hij van Frid wil gaan uitbrengen. Een lofwaardig streven, dat uiteraard ook door de Géza Frid Stichting van harte wordt ondersteund.

Het populaire Kerstconcert zelf – met bussen wordt het publiek van her en der aangevoerd – vindt plaats in de imposante en vrijwel uitverkochte Laeiszhalle. Op het programma staan werken van Bach en Dvorák. Én van Frid dus… Om de toehoorders enigszins gerust te stellen over deze “Repertoirerarität” wordt in het programmaboekje de dichter Ezra Pound geciteerd. Kerstconcert Laeiszhalle Hamburg, 17 december 2015Deze schijnt Géza Frid ooit een “verdammt guter Komponist” te hebben genoemd. Voorts is Arthur Frid uitgenodigd om de aanwezigen te vertellen wie zijn vader was. Het publiek kan zich kennelijk vinden in diens kwalificatie van “reinrassiger Musiker und Lebenskünstler”. Want ook Frids Divertimento wordt beloond met een ovationeel applaus.




2015: Künstler im Exil

2015-10-10-Affiche-concert-IckingIn Icking (Zuid-Duitsland) wordt in 2015 een aantal concerten georganiseerd met internationale kamermuziek: “Meistersolisten im Isartal”. Het vijfde concert (uit een serie van zes) op 10 oktober heeft als thema “Künstler im Exil”. Arthur Frid -uitgenodigd als ”Zeitzeuge”- vertelt het publiek hoe zijn vader kort na diens studie piano en compositie aan de Liszt Academie in Budapest het Hongaarse, antisemitische regiem dacht te ontvluchten, maar hoe hij toen met zijn jonge gezin in Nederland als stateloze Jood tijdens de Tweede Wereldoorlog van de regen in de drup belandde.

2015-10 De Amarylli en Frid jr. in de kleedkamerDe leden van het Amaryllis Quartett – Gustav Frielinghaus en Lena Sandoz, viool, Lena Eckels, altviool en Yves Sandoz, cello – hebben de afgelopen tien jaar wereldfaam verworven en treden dan ook frequent en letterlijk over de hele wereld op. Géza Frid heeft daarbij een blijvende plaats ingenomen op hun repertoire. Met brille en een onverminderd enthousiasme spelen zij een van diens kwartetten (Fantasia Tropica), waarvan er in 2008 vier door hen op cd zijn gezet; samen met de altvioliste Barbara Buntrock voeren ze tevens twee kwintetten uit van Mozart en Brahms. Concert en lezing worden een dag later in Seefeld (Oostenrijk) herhaald. Na afloop ’s avonds even een moment van rust, even bijpraten in de kleedkamer.

En dan, óp naar de volgende uitvoeringen: twee in Duitsland, twee in Italië en de week daarop concerten in Santiago, Talca en Valparaíso…Chili dus!




2015: Offenburger Streichtrio in Bergen NH

2015-standbeeld-voor-vaderOp 5 juli geeft het Offenburger Streichtrio een eenmalig concert in de Ruïnekerk te Bergen NH, waarbij de Nederlandse componisten Julius Röntgen en Géza Frid centraal staan. Arthur Frid vertelt over zijn vader die zijn laatste levensjaren in Bergen woonde. Reden voor het Noordhollands Dagblad om 4 juli een dubbelportret te wijden aan “Frid en Frid”.Offenburger Streichtrio

 

 

Het beroemde strijktrio uit Zuid-Duitsland treedt al een kleine dertig jaar in zijn huidige samenstelling op: Frank Schilli-viool, Rolf Schilli-altviool en Martin Merker-cello. De drie musici hebben diverse cd’s op hun naam staan en maakten concerttournees langs alle continenten van de wereld.




2015: Componisten in oorlogstijd

Brochure Vervolgde componisten, Stadsarchief Amsterdam 2015Op initiatief van de Leo Smit Stichting vindt er 4 juni een manifestatie plaats in het Stadsarchief Amsterdam, met als thema “Verboden muziek in de Tweede Wereldoorlog”. Er wordt een boek gepresenteerd, getiteld “Vervolgde componisten in Nederland”, er verschijnt een gelijknamige, tiendelige cd-box en er is in het Stadsarchief gedurende enkele maanden een tentoonstelling te bezichtigen over het Amsterdamse muziekleven in oorlogstijd. Tevens wordt daar in een serie van zes (gratis) zomerconcerten werk van vrijwel al deze componisten ten gehore gebracht.

Het boek – uitg. Amsterdam University Press, 313 pag. –beschrijft de levens en werken van 35 Nederlandse musici. Deze zijn geselecteerd, zo lichten de redacteuren Carine Alders en Eleonore Pameier toe, “op grond van het feit dat ze goede muziek schreven, in Nederland actief waren en dat hun muziek in de Tweede Wereldoorlog verboden was”. 2015-Boekomslag-Vervolgde-componisten-in-NederlandGéza Frid die als door een wonder de arrestatie en deportatie van de Joden uit Nederland was ontlopen, is een van hen. Dertien collega’s hebben de oorlog niet overleefd. Vrienden en al dan niet bekende componisten in deze bijzondere bundel zijn onder meer Lex van Delden, Marius Flothuis, Zoltán Székely, Max Vredenburg en Rosy Wertheim.

Frid was al in de jaren twintig van de vorige eeuw het antisemitisme in zijn geboorteland ontvlucht, maar belandde als stateloze Jood met zijn jonge gezin in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog van de regen in de drup. Aanvankelijk wist een neef van zijn vrouw, de latere burgemeester van Amsterdam Gijs van Hall, hem nog enigszins uit de wind te houden door hem ergens een zogenaamd onmisbaar baantje te geven als ‘assistent-accountant’. In het voorjaar van 1941 trad Frid voor het laatst in het openbaar op. Al snel werd toen namelijk het reisverbod van kracht en het verbod om je muziek te vertolken of te laten uitvoeren. Dit laatste gold overigens niet alleen voor Joden, maar ook voor musici die weigerden een Ariërverklaring te tekenen of lid te worden van de Kultuurkamer.

Hongerwinter 1945 - uit Frids dagboek

Vanaf 1942 organiseerde Géza Frid bijna vijftig levensgevaarlijke, want clandestiene huisconcerten, thuis en bij vrienden. In de hongerwinter van 1945 werden dat de zogenaamde ‘Levensmiddelen-concerten’. Voor een appel en een ei, maar dan letterlijk. Het publiek betaalde in natura: een half pakje boter, wat meel, een doosje lucifers. Frid was actief in de ‘illegaliteit’, als vervalser van bonnen en persoonsbewijzen en hij nam deel aan het kunstenaarsverzet (met als contactpersonen zijn Hongaarse vriend Sándor Baracs, commandant van de Amsterdamse Binnenlandse Strijdkrachten en collega Bertus van Lier, hoofd van het kunstenaarsverzet).

Een paar weken na de bevrijding geeft Frid thuis in de Van Eeghenstraat een “Dankbaarheids-concert”. Op het programma staat o.a. zijn nog niet eerder uitgevoerde Tweede Strijkkwartet, opus 21, gecomponeerd vlak voor het uitbreken van de oorlog. En als bijzondere versnapering krijgen alle aanwezigen in de pauze een glas limonade aangeboden.

In 1948, ruim twintig jaar na zijn komst naar Nederland, wordt Frid eindelijk genaturaliseerd. Dit symboliseert voor hem de herstart van een heerlijk hectisch kunstenaarsleven, als pianist en als componist.




2014: Hommage aan Géza Frid

2014-03-23_drie-musici

Burkhard Maiss, Wolfgang Kühnl en Bogdan Jianu: pianotrio met passie!

In Bergen NH, het kunstenaarsdorp waar Frid zijn laatste levensjaren doorbracht, vindt ter gelegenheid van zijn 25e sterfdag op 22 maart een herdenkingsconcert plaats: Hommage aan Géza Frid. Was het in 1999 de stemmige Ruïnekerk, waar t.g.v. zijn 10de sterfdag zijn werk ten gehore werd gebracht, ditmaal vormt het prachtig hernieuwde museum Kranenburgh de sfeervolle ambiance voor een Hongaars-Nederlands herdenkingsfeestje.

Naast Frid prijken ook de namen van zijn beroemde Hongaarse leermeesters Béla Bartók en Zoltán Kodály op het programma, alsmede die van twee jeugdvrienden: de cellist Paul Hermann en violist Zoltán Székely. De uiteenlopende werken – van rauw tot romantisch – worden met brille en het nodige vuurwerk uitgevoerd door de leden van het Jacques Thibaud Ensemble: Eleonore Pameijer (fluit), Burkhard Maiss (viool), Hannah Strijbos (altviool), Bogdan Jianu (cello) en Wolfgang Kühnl (piano). Onbetwist hoogtepunt van de avond vormt Frids triomfantelijke naoorlogse pianotrio opus 27 uit 1947. (Op deze site ook te beluisteren in een uitvoering van 2009 door Martin Tchiba, Birthe Blom & Ditta Rohmann: onder Fragmenten uit Frids muziek.)

Voorafgaand aan het concert haalde Arthur Frid herinneringen op uit het hectische leven van een Levenskunstenaar. Kees Wieringa, directeur van Kranenburgh en tevens pianist, die wegens gezondheidsomstandigheden verhinderd was om te komen spreken, schrijft vanaf zijn ziekbed dat de muziek van Géza Frid onverminderd “vitaal, groots en grens overstijgend” klinkt. “Kranenburgh, Bergen, Nederland en Hongarije kunnen trots zijn op deze muzikale verbinding en ik hoop dat er nog velen zullen volgen!”

Maar de mooiste woorden zijn afkomstig van de Bergense dichter Ruud Osborne, vriend van “de zoon van”. Hij schrijft als hommage aan Géza Frid een aangrijpend “poëtisch portret” over de oude musicus in zijn nadagen in Bergen.




2011: Promotieconcert

2011-10-30-Affiche-Frid-concert-BudapestMartin Tchiba (piano) en Ditta Rohmann (cello) werkten in 2009 in Boedapest aan de totstandkoming van Frids kamermuziek-cd ‘Budapest-Amsterdam’. De leden van het inmiddels wereldberoemde Amaryllis Quartett -Gustav Frielinghaus (1e viool), Lena Wirth (2e viool), Lena Eckels (altviool) en Yves Sandoz (cello)- brachten in 2008 in Hamburg Frids kwartet-cd ‘Fantasia Tropica’ uit.

Frid-concert Boedapest 2011 (Martin Tchiba en Arthur Frid)

Martin Tchiba (links) in een podiuminterview met Arthur Frid

 

In oktober 2011 slaan zij de handen ineen en treden zij gezamenlijk op tijdens een promotieconcert in het Holocaust Memorial Center te Boedapest om de aandacht te vestigen op de muziek van ‘de bekende Hongaarse Nederlander’ Géza Frid en op hun twee recent verschenen cd’s. In een podiuminterview spreekt Arthur Frid daar over zijn vader met de Duitse pianist Tchiba die eveneens in Hongarije is opgegroeid.




2010: Erkenning als pianist

Boekomslag Nederlandse Pianisten 2010Niet alleen als componist, ook als pianist heeft Géza Frid intussen de erkenning gekregen die hij verdient. In december 2010 verschijnt er bij uitg. Bekking & Blitz, in samenwerking met het Nederlands Muziek Instituut te Den Haag, een boekje over “Nederlandse Pianisten, Meesters uit de 19de en 20ste eeuw”. Bedoeld als eerherstel voor pianisten die in hun tijd (wereld-)beroemd waren, maar nu in de vergetelheid zijn geraakt.

Schrijfster Margaret Krill citeert in haar voorwoord Franz Liszt die vindt dat iemand die niet kan componeren, nooit een goed pianist zal worden. Frid behoort -naast onder meer Willem Andriessen, Theo Bruins, Cor de Groot, Gerard Hengeveld, Hans Henkemans en Theo Bruins- tot de 26 pianisten die zijn “geselecteerd op hun belangrijkheid als pianist en hun min of meer grote carrière”.




2009: 3e Frid-cd, ‘Budapest – Amsterdam’

 

2009 - Frid-cd 'Budapest-Amsterdam', kamermuziek

Hungaroton Records Ltd. www.hungarotonmusic.comlijkt de smaak te pakken te hebben! In het najaar van 2009 komt, ter gelegenheid van de 20e sterfdag van de componist, na Choral Works opnieuw een Frid-cd uit: kamermuziek voor piano, viool en cello. En weer zijn het jonge musici die het aandurven en er vervolgens con amore voor kiezen het werk van deze vergeten meester in hun repertoire op te nemen: Martin Tchiba – piano www.martin-tchiba.com, Birthe Blom – viool www.birtheblom.com en Ditta Rohmann www.dittarohmann.com– cello.

 

 

 

Budapest – Amsterdam, Chamber Music, Hungaroton HCD 32660, bevat de volgende werken:

                              • Podium-suite, 14 min., opus 3 (1928);
                              • Twaalf muzikale karikaturen, 25 min., opus 8 (1930);
                              • Sonate en cinq pièces, 14 min., opus 9 (1931);
                              • Trio, 27 min., opus 27 (1947).

De officiële presentatie van de nieuwe Frid-cd vindt in december 2009 plaats tijdens een concert in het Hongaars Cultureel Instituut te Brussel. Enkele dagen later wordt hetzelfde concert uitgevoerd in Hoorn, ter gelegenheid van het Kamermuziek Festival.

2009 - Birthe Blom en Martin Tchiba thuis bij Arthur Frid, ter voorbereiding van hun Frid-cd 'Budapest-Amsterdam'

2009 – Birthe Blom en Martin Tchiba thuis bij Arthur Frid, ter voorbereiding van hun Frid-cd ‘Budapest-Amsterdam’

Op beide concerten worden alle nummers van de cd ten gehore gebracht en vertelt Frid jr. iets over zijn vader.

Ook de TV besteedt aandacht aan de presentatie van Frids nieuwe cd:

De cd kan worden besteld via www.hungarotonmusic.com , “Hungaroton Classic, HCD 32660 – DIGITAL STEREO 2009”. Voor meer informatie: e-mail hungarotonmusic@fotex.net of neem contact op met Arthur Frid.

 

 

 

 




2008: 2e Frid-cd, ‘Fantasia Tropica’

2008 - 2e Frid-cd "Fantasia-Tropica", strijkkwartettenHet jonge, veelbelovende Duits/Zwitserse Amaryllis Quartett www.amaryllis-quartett.com werd bij zijn zoektocht naar vergeten meesterwerken door de Duits-Nederlandse violist Radboud Oomens geattendeerd op Géza Frid. Voordat de strijkers zich aan een eventuele opname waagden, voegden zij tijdens hun Europese concertreizen enkele van diens kwartetten tijdelijk toe aan hun repertoire. Zelf raakten zij er al snel van overtuigd iets bijzonders in handen te hebben. Pers en publiek bleken dezelfde mening toegedaan.

Op de cd Fantasia Tropica, Coviello Classics, COV 50805 www.covielloclassics.de , nam het Amaryllis Quartett vervolgens vier (van Frids vijf) strijkkwartetten op:

  • opus 2, 20 min. (1928);
  • opus 21, “Fugues”, 23 min. (1939);
  • opus 30, “Fantasia Tropica”, 15 min. (1949);
  • opus 50a, 15 min. (1956);

De CD is verkrijgbaar à € 15,- plus verzendkosten via info@amaryllis-quartett.com of Arthur Frid.

2008-06 Hamburg, de tweede Frid-cdAan het slot van een zinderend concert door het Amaryllis Quartett in een uitverkochte Musikhalle te Hamburg neemt Arthur Frid in juni 2008 de nieuwe kwartet-cd in ontvangst. Het is de Neue Musikzeitung die zich als eerste “wirklich überrascht” toont, om niet te zeggen laaiend enthousiast. Géza Frid behoort volgens dit blad tot de beste componisten die Hongarije heeft voortgebracht. Zijn strijkkwartetten worden op één lijn geplaatst met die van Sjostakovitsj en Bartók. De muziek recensent van Westfälische Nachrichten formuleert het enige tijd later aldus: “Het publiek verheugde zich natuurlijk op Schubert (…) Maar dé gebeurtenis van de avond was het volledig onbekende werk van een hier volledig onbekende musicus.”

Ook in het Muziekgebouw aan het IJ te Amsterdam speelt het Amaryllis Quartett ter introductie van de cd in Nederland in maart 2009 twee kwartetten van Schubert en twee van hun nieuwe cd. Frid had slechtere pleitbezorgers kunnen treffen!

Irah en Arthur Frid met de leden van het Amaryllis Quartett na afloop van de cd-presentatie

Gustav Frielinghaus (1e viool), Lena Wirth (2e viool), Lena Eckels (altviool) en Yves Sandoz (cello) kregen al diverse internationale onderscheidingen. Het zijn getalenteerde en gedreven musici, idolaat van “hun Frid”.